• آثار اخروی و دنیوی نماز 1

      آثار اخروی و دنیوی نماز 1

      آثار دنیوی نماز

      1.نماز وسیله شستشوی گناهان
      قرآن می فرماید : وَ أَقِمِ الصَّلاهَ طَرَفَیِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّیْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ یُذْهِبْنَ السَّیِّئاتِ ذلِکَ ذِکْری‏ لِلذَّاکِرینَ [1]. در دو طرف روز، و اوایل شب، نماز را برپا دار چرا که حسنات، سیئات (و آثار آنها را) از بین می‏برند این تذکّری است برای کسانی که اهل تذکّرند! در این آیه یکی از مصادیق روشن حسنات و اعمال نیک نماز ذکر شده است. حضرت علی این آیه را امید وارکننده ترین آیه قرآن شمردند[2].

      چه امیدی از این بیشتر که انسان بداند هر گاه پای او بلغزد و یا هوی و هوس بر او چیره شود (بدون اینکه اصرار بر گناه داشته باشد پایش به گناه کشیده شود) هنگامی که وقت نماز فرا رسید، وضو گرفت و در پیشگاه معبود به راز و نیاز برخاست احساس شرمساری که از لوازم توجه به خدا است نسبت به اعمال گذشته به او دست داد گناه او بخشوده می‏شود و ظلمت و تاریکیش از قلب او بر می‏خیزد.[3] عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَوْ کَانَ عَلَی بَابِ دَارِ أَحَدِکُمْ نَهَرٌ فَاغْتَسَلَ فِی کُلِّ یَوْمٍ مِنْهُ خَمْسَ مَرَّاتٍ أَ کَانَ یَبْقَی فِی جَسَدِهِ مِنَ الدَّرَنِ شَیْ‏ءٌ قُلْنَا لَا قَالَ فَإِنَّ مَثَلَ الصَّلَاهِ کَمَثَلِ النَّهَرِ الْجَارِی کُلَّمَا صَلَّی صَلَاهً کَفَّرَتْ مَا بَیْنَهُمَا مِنَ الذُّنُوبِ [4]امام باقر فرمود : پیامبر از یاران خود سؤال کرد: " اگر بر در خانه یکی از شما نهری از آب زلال و پاکیزه باشد و در هر روز پنج بار خود را در آن شستشو دهد، آیا چیزی از آلودگی و کثافت در بدن اوباقی می‏ماند؟". در پاسخ عرض کردند: نه، فرمود:" نماز درست همانند این آب جاری است، هر زمان که انسان نمازی می‏خواند گناهانی که در میان دو نماز انجام داده است از میان می‏رود". عَنِ النَّبِیِّ قَالَ: مَثَلُ الصَّلَاهِ وَ أَعْمَالِ بَنِی آدَمَ کَرَجُلٍ أَتَی مَرَاغَهً فَأَثَارَ عَلَیْهِ مِنْهَا حَتَّی امْتَلَأَ تُرَاباً وَ دَنَساً ثُمَّ عَمَدَ إِلَی غَدِیرِ مَاءٍ طَیِّبٍ فَاغْتَسَلَ بِهِ فَیَذْهَبُ عَنْهُ التُّرَابُ وَ الدَّنَسُ کَذَلِکَ الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ تَغْسِلُ عَنِ الْعَبْدِ الذُّنُوبَ إِذَا صَلَّی لِلَّهِ مِنْ قَلْبِهِ [5] مثل نماز و کارهای انسان مانند مردی است که در خاک ها بغلتد و بدن و لباس او خاک آلود شود سپس خود را در آبی پاکیزه شستشو دهد.نماز های پنجگانه هم زمانی که با خلوص نیت و حضور قلب خوانده شود تمام گناهان بنده را از بین می برد. نماز از یک سو سهم فراوانی در نگهبانی از عقیده صحیح دارد و از سوی دیگر تأثیرزیادی در پاکی نمازگزار از رفتاربد؛ هم وجود آن علامت فلاح و رستگاریست « قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ×الَّذینَ هُمْ فی‏ صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ [6] بی‏تردید مؤمنان رستگار شدند.آنان که در نمازشان [به ظاهر] فروتن [و به باطن با حضور قلب‏] اند.» قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَکَّی ×وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّی [7] بی‏تردید کسی که خود را [از زشتی‏های باطن و ظاهر] پاک کرد، رستگار شد.و نام پروردگارش را یاد کرد، پس نماز خواند.» و هم نبود آن نشانه طلاح و سیه روزی .( فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاهَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ فَسَوْفَ یَلْقَوْنَ غَیًّا [8] سپس بعد از آنان نسلی جایگزین [آنان‏] شد که نماز را ضایع کردند و از شهوات پیروی نمودند پس به زودی [کیفر] گمراهی خود را [که عذابی دردناک است‏] خواهند دید.) یعنی مهم‏ترین عامل هبوط و سقوط از ضایع کردن نماز آغاز می‏شود.[9] 2.محافظت نماز از انسان نمازگزار نماز را پاس می‌دارد و نماز نیز وظیفه حفظ نمازگزار را برعهده دارد، زیرا کاربرد باب «مفاعله» در آیه 238 بقره (حافِظُوا عَلَی الصَّلَواتِ....)برای فرمان به حفظ نماز(حافِظُوا به جای فعل ثلاثی مجرّد احفظوا )، گذشته از افاده استمرار، نشانِ حفظ متقابل است، پس نماز انسان را از بدیها برحذر می‌دارد: (اِنَّ الصَّلوهَ تَنهی عَنِ الفَحشاءِ والمُنکَر).[10] مراقبت و استمرار حفظ ، سبب پیدایش ملکه‌ای نفسانی در جان نمازگزار است و ملکات نفسانی ارزشمند نیز مراقب صاحب خود هستند. [11] قَالَ الصَّادِقُ... إِنَّ مَلَکَ الْمَوْتِ یَدْفَعُ الشَّیْطَانَ عَنِ الْمُحَافِظِ عَلَی الصَّلَاهِ وَ یُلَقِّنُهُ شَهَادَهَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ اللَّهِ فِی تِلْکَ الْحَالَهِ الْعَظِیمَهِ [12] امام صادق فرمودند : ملک الموت (در زمان گرفتن جان مومن ) شیطان را از کسی که بر نماز محافظت بورزد دور می کند و در آن حالت سخت شهادتین رابه او تلقین می کند» هنگام قبض روح و انتقال از دنیا به برزخ که حالت بسیار دشواری است، شاید انسان طاقت نیاورد و دین خود را با دسیسه و وسوسه شیطان از دست دهد، مگر آنکه از نماز محافظت کرده باشد، که طبق روایت فوق، فرشته مرگْ که مسئول قبض روح است، شیطان را از او دور می‌کند و شهادتین را در آن حالت سخت به او تلقین می‌کند.[13] قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص لَا یَزَالُ الشَّیْطَانُ ذَعِراً مِنَ الْمُؤْمِنِ مَا حَافَظَ عَلَی الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ فَإِذَا ضَیَّعَهُنَّ تَجَرَّأَ عَلَیْهِ فَأَدْخَلَهُ فِی الْعَظَائِم‏[14] پیامبرفرمودند : مادامی که بنده مومن محافظت بر نمازها دارد شیطان از او دور است اما همین که او نمازها را ضایع کرد شیطان بر او جرات پیدا کرده و او را داخل در گناهان بزرگ می کند. رسول خدا در جای دیگری فرمودند: «چون بنده مؤمن به نماز می ایستد ، خداوند نظر رحمت به او می کند - یا [این که راوی‏] گفت پیامبر فرمود : خداوند به نمازگزار روی می‏کند- تا زمانی که از نماز منصرف شود و رحمت [الهی‏] از بالای سرش تا افق آسمان بر او سایه افکنده ، و فرشتگان از اطرافش تا افق آسمان او را در بر می گیرند و خداوند فرشته‏ای بر او می‏گمارد که در حالی که بر بالای سرش ایستاده است به او می‏گوید: ای نمازگزار اگر بدانی چه کسی به تو می‏نگرد و با چه کسی راز می‏گویی، روی بر نمی‏تابی و هرگز از جایت تکان نمی‏خوری» [15] چه حفاظی برای انسان بهتر از رحمت الهی و چه محافظی مطمئن‌تر از اینکه انسان خود را در سایه عنایت و نگاه خاص خدای منّان ببیند! از جلوه‌های رحمت الهی، احاطه همه جانبه فرشتگان رحمت است که از درون و بیرونْ نمازگزار را دربر گرفته‌اند تا نفسِ امّاره از درون و شیطان از برون به او آسیب نرسانند و از این جان‌فزاتر، ندای دلنشین فرشته‌ای است که به نمازگزار می‌گوید: اگر می‌دانستی چه کسی به تو نگاه می‌کند و با چه کسی در نجوایی و از نماز چه‌ها نصیب تو می‌شود، هرگز نماز را به پایان نمی‌بردی و جز به او به هیچ توجّه نمی‌کردی.[16] 3.آتشهای برافروخته و کوثر نماز قَالَ النَّبِیُّ (ص ) مَا مِنْ صَلَاهٍ یَحْضُرُ وَقْتُهَا إِلَّا نَادَی مَلَکٌ بَیْنَ یَدَیِ النَّاسِ أَیُّهَا النَّاسُ قُومُوا إِلَی نِیرَانِکُمُ الَّتِی أَوْقَدْتُمُوهَا عَلَی ظُهُورِکُمْ فَأَطْفِئُوهَا بِصَلَاتِکُم‏[17] پیامبر اکرم ص فرمود : وقت هر نمازی که فرا می‏رسد فرشته‏ای در بین مردم ندا می کند: ای مردم، برخیزید آن آتشهایی بر پشت خود افروخته اید (گناهانی که مرتکب شده اید ) با نماز خاموش کنید.»از آن جهت که نماز کوثر و چشمه‏ای است که در مدخل ورودی منزل نمازگزار روان است و او شبانه روز پنج بار در آن شستشو می‏کند، نمازگزار یا آلوده نمی‏شود یا اگر آلوده شد زود طاهر می‏شود[18] ناروایی را که مرتکب شدیم، سخن بدی را که گفتیم، بیراهه‏ای را که رفتیم، از ما جدا و دور نیست، همه اینها آتشهایی است که با دست خود روشن کرده‏ایم و بر دوش حمل می‏کنیم و نمی‏دانیم که خروارها آتش بر دوش ماست! حتی خود انسان آتش و هیزم افروخته می‏شود: (وَ أَمَّا الْقاسِطُونَ فَکانُوا لِجَهَنَّمَ حَطَبا؛ و امّا ظالمان آتشگیره و هیزم دوزخند)[19] نماز، نهر روان و چشمه کوثری است که هم آتشهای گذشته را خاموش می‏کند و هم نمی‏گذارد انسان بعدها گرفتار آتش شود. هم جلو بدیها را می‏گیرد و هم بدیهای گذشته را از بین می‏برد. این خاصیت نماز است که در قرآن کریم بدان اشاره شده: «َ..أَقِمِ الصَّلاهَ إِنَّ الصَّلاهَ تَنْهی‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ وَ لَذِکْرُ اللَّهِ أَکْبَرُ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ ما تَصْنَعُونَ». نماز را برپا دار، که نماز (انسان را) از زشتیها و گناه بازمی‏دارد، و یاد خدا بزرگتر است و خداوند می‏داند شما چه کارهایی انجام می‏دهید![20] ابو عثمان می‏گوید: من با سلمان فارسی زیر درختی نشسته بودم، او شاخه خشکی را گرفت و تکان داد تا تمام برگهایش فرو رفت، سپس رو به من کرد و گفت سؤال نکردی چرا این کار را کردم. گفتم: بگو ببینم منظورت چه بود؟ گفت: این همان کاری بود که پیامبر ص انجام داد هنگامی که خدمتش زیر درختی نشسته بودم، سپس پیامبر این سؤال را از من کرد و گفت سلمان نمی‏پرسی چرا چنین کردم؟ بعد فرمود: اِنَّ الْمُسْلِمَ إِذَا تَوَضَّأَ فَأَحْسَنَ الْوُضُوءَ ثُمَّ صَلَّی الصَّلَاهَ الْخَمْسَ تَحَاتَّتْ خَطَایَاهُ کَمَا تَحَاتَّتْ هَذِهِ الْوَرَقُ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآیَهَ وَ أَقِمِ الصَّلاهَ طَرَفَیِ النَّهارِ؛ هنگامی که مسلمان وضو بگیرد و خوب وضو بگیرد، سپس نمازهای پنجگانه را بجا آورد، گناهان او فرو می‏ریزد، همانگونه که برگهای این شاخه فرو ریخت، سپس همین آیه (اقم الصلاه ...) را تلاوت فرمود [21] در حدیث دیگری از یکی از یاران پیامبر ص بنام" ابی امامه" می‏خوانیم که می‏گوید: روزی در مسجد خدمت پیامبر ص نشسته بودیم که مردی آمد و عرض کرد یا رسول اللَّه من گناهی کرده‏ام که حد بر آن لازم می‏شود، آن حد را بر من اجرا فرما، فرمود: آیا نماز با ما خواندی؟ عرض کرد آری، ای رسول خدا، فرمود: خداوند گناه تو- یا حد تو- را بخشید. [22] و نیز از حضرت علی ع نقل شده که می‏فرماید: با رسول خدا در مسجد در انتظار نماز بودیم که مردی برخاست و عرض کرد: ای رسول خدا من گناهی کرده‏ام پیامبر ص روی از او برگرداند، هنگامی که نماز تمام شد همان مرد برخاست و سخن اول را تکرار کرد، پیامبر ص فرمود: آیا با ما این نماز را انجام ندادی؟ و برای آن بخوبی وضو نگرفتی؟ عرض کرد: آری، فرمود این کفاره‏ گناه تو است. [23]* و حضرت علی نقل می کند که از پیامبر شنیدم که فرمود: « سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ ص یَقُولُ إِنَّمَا مَنْزِلَهُ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ لِأُمَّتِی کَنَهْرٍ جَارٍ عَلَی بَابِ أَحَدِکُمْ فَمَا ظَنُّ أَحَدِکُمْ لَوْ کَانَ فِی جَسَدِهِ دَرَنٌ ثُمَّ اغْتَسَلَ فِی ذَلِکَ النَّهْرِ خَمْسَ مَرَّاتٍ فِی الْیَوْمِ أَ کَانَ یَبْقَی فِی جَسَدِهِ دَرَنٌ فَکَذَلِکَ وَ اللَّهِ الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ لِأُمَّتِی» [24] نمازهای پنجگانه برای امت من همچون یک نهر آب جاری است که بر در خانه یکی از شما باشد، آیا گمان می‏کنید اگر کثافتی در تن او باشد و سپس پنج بار در روز در آن نهر غسل کند آیا چیزی از آن بر جسد او خواهد ماند (مسلما نه) همچنین است بخدا سوگند نمازهای پنجگانه برای امت من. 4.نماز سدی در برابر گناهان آینده قرآن می فرماید : .. أَقِمِ الصَّلاهَ إِنَّ الصَّلاهَ تَنْهی‏ عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْکَرِ وَ لَذِکْرُ اللَّهِ أَکْبَرُ وَ اللَّهُ یَعْلَمُ ما تَصْنَعُونَ [25] نماز را برپا دار، که نماز (انسان را) از زشتیها و گناه بازمی‏دارد، و یاد خدا بزرگتر است و خداوند می‏داند شما چه کارهایی انجام می‏دهید! طبیعت نماز از آنجا که انسان را به یاد نیرومندترین عامل بازدارنده یعنی اعتقاد به مبدء و معاد می‏اندازد دارای اثر بازدارندگی از فحشاء و منکر است. انسانی که به نماز می‏ایستد، تکبیر می‏گوید، خدا را از همه چیز برتر و بالاتر می‏شمرد، به یاد نعمتهای او می‏افتد، حمد و سپاس او می‏گوید، او را به رحمانیت و رحیمیت می‏ستاید، به یاد روز جزای او می‏افتد، اعتراف به بندگی او می‏کند، از او یاری می‏جوید صراط مستقیم از او می‏طلبد، و از راه کسانی که غضب بر آنها شده و گمراهان به خدا پناه می‏برد (مضمون سوره حمد). بدون شک در قلب و روح چنین انسانی جنبشی به سوی حق و حرکتی به سوی پاکی و جهشی به سوی تقوا پیدا می‏شود. برای خدا" رکوع" می‏کند، و در پیشگاه او پیشانی بر خاک می‏نهد، غرق در عظمت او می‏شود و خودخواهی‏ها و خود برتربینی‏ها را فراموش می‏کند. شهادت به یگانگی او می‏دهد گواهی به رسالت پیامبر ص می‏دهد. بر پیامبرش درود می‏فرستد و دست به درگاه خدای بر می‏دارد که در زمره‏ بندگان صالح او قرار گیرد (تشهد و سلام). همه این امور موجی از معنویت در وجود او ایجاد می‏کند، موجی که سد نیرومندی در برابر گناه محسوب می‏شود. این عمل چند بار در شبانه روز تکرار می‏گردد، هنگامی که صبح از خواب برمی‏خیزد در یاد او غرق می‏شود. در وسط روز هنگامی که غرق زندگی مادی شده ناگهان صدای تکبیر مؤذن را می‏شنود، برنامه خود را قطع کرده، به درگاه او می‏شتابد، و حتی در پایان روز و آغاز شب پیش از آنکه به بستر استراحت رود با او راز و نیاز می‏کند و دل را مرکز انوار او می‏سازد.همه این امور تاثیر بازدارنده در برابر خط فحشاء و منکرات دارد.[26] البته نهی از فحشاء و منکر سلسله مراتب و درجات زیادی دارد و هر نمازی به نسبت رعایت شرایط دارای بعضی از این درجات است. نماز علاوه بر شرائط صحت شرائط قبول، یا به تعبیر دیگر شرائط کمال دارد که رعایت آنها نیز یک عامل مؤثر دیگر برای ترک بسیاری از گناهان است. در کتب فقهی و منابع حدیث، امور زیادی به عنوان موانع قبول نماز ذکر شده است از جمله مساله شرب خمر است که در روایات آمده: لَا تُقْبَلُ صَلَاهُ شَارِبِ الْخَمْرِ أَرْبَعِینَ یَوْماً إِلَّا أَنْ یَتُوب‏[27] " نماز شرابخوار تا چهل روز مقبول نخواهد شد مگر اینکه توبه کند". و در روایات متعددی می‏خوانیم: از جمله کسانی که نماز آنها قبول نخواهد شد پیشوای ستمگر است[28] و در بعضی از روایات دیگر تصریح شده است که نماز کسی که زکات نمی‏پردازد قبول نخواهد شد، و همچنین روایات دیگری که می‏گوید: خوردن غذای حرام یا عجب و خود بینی از موانع قبول نماز است، پیدا است که فراهم کردن این شرایط قبولی تا چه حد سازنده است؟[29] پس اگر کسی خواهان قبولی نمازش است باید ازگناهان کوچک و بزرگ پرهیز کند. 5.نماز وسیله بیداری روح و جان بزرگترین مصیبت برای رهروان راه حق آن است که هدف آفرینش خود را فراموش کنند و غرق در زندگی مادی و لذائذ زود گذر کردند، اما نماز به حکم اینکه در فواصل مختلف، و در هر شبانه روز پنج بار انجام می‏شود، مرتبا به انسان اخطار می‏کند، هشدار می‏دهد، هدف آفرینش او را خاطر نشان می‏سازد، موقعیت او را در جهان به او گوشزد می‏کند و این نعمت بزرگی است که انسان وسیله‏ای در اختیار داشته باشد که در هر شبانه روز چند مرتبه قویا به او بیدار باش گوید.[30] انسان در زندگی این جهان با توجه به" عوامل غافل کننده" نیاز به تذکر و یادآوری دارد، با وسیله‏ای که در فاصله‏های مختلف زمانی، خدا و رستاخیز و دعوت پیامبران و هدف آفرینش را به یاد او آورد و از غرق شدن در گرداب غفلت و بیخبری حفظ کند، نماز این وظیفه مهم را بر عهده دارد. انسان صبحگاهان از خواب برمی‏خیزد، خوابی که او را از همه چیز این جهان بیگانه کرده، می‏خواهد برنامه زندگی را شروع کند، قبل از هر چیز به سراغ نماز می‏رود، قلب و جان خود را با یاد خدا صفا می‏دهد، از او نیرو و مدد می‏گیرد، و آماده سعی و تلاش توأم با پاکی و صداقت می‏گردد. باز هنگامی که غرق کارهای روزانه شد و چند ساعتی گذشت و چه بسا میان او و یاد خدا جدایی افتاد، ناگاه ظهر می‏شود و صدای مؤذن را می‏شنود اللَّه اکبر خدا از همه چیز برتر است، برتر از آنست که توصیف شود ... . حی علی الصلاه!:" بشتاب به سوی نماز" به سراغ نماز می‏رود در برابر معبود خود به راز و نیاز می‏ایستد، و اگر گرد و غبار غفلتی بر قلب او نشسته، آن را شستشو می‏دهد از این روخداوند در نخستین دستورات در آغاز وحی به حضرت موسی (ع) دستور می دهد: إِنَّنِی أَنَا اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ أَنَا فَاعْبُدْنِی وَ أَقِمِ الصَّلاهَ لِذِکْرِی [31]) من اللَّه هستم، معبودی جز من نیست، مرا پرستش کن و نماز را برای یاد من به ‏پا دار. جالب اینکه این آیه می‏گوید: نماز را بر پا دار تا به یاد من باشی، اما در آیه 28 سوره رعد می‏گوید: یاد خدا مایه اطمینان و آرامش دلها است (أَلا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ) و در آیه 27 تا 30 سوره فجر می‏فرماید: یا أَیَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّهُ ارْجِعِی إِلی‏ رَبِّکِ راضِیَهً مَرْضِیَّهً فَادْخُلِی فِی عِبادِی وَ ادْخُلِی جَنَّتِی:" ای نفس مطمئنه به سوی پروردگارت بازگرد، در حالی که هم تو از او خشنودی و هم او از تو خشنود، در زمره بندگانم درآی، و در بهشتم گام بگذار"! از قرار دادن این سه آیه در کنار هم به خوبی می‏فهمیم نماز انسان را به یاد خدا می‏دارد، یاد خدا نفس مطمئنه به او می‏دهد، و نفس مطمئنه او را به مقام بندگان خاص و بهشت جاویدان می‏ رساند.[32] 6.نماز خود بینی و کبر را در هم می ‏شکند نماز خود بینی و کبر را در هم می‏شکند، چرا که انسان در هر شبانه روز هفده رکعت و در هر رکعت دو بار پیشانی بر خاک در برابر خدا می‏گذارد، خود را ذره کوچکی در برابر عظمت او می‏بیند، بلکه صفری در برابر بی‏ نهایت. پرده‏های غرور و خود خواهی را کنار می‏زند، تکبر و برتری جویی را در هم می‏ کوبد. به همین دلیل حضرت علی در آن حدیث معروفی که فلسفه‏های عبادات اسلامی در آن منعکس شده است بعد از ایمان، نخستین عبادت را که نماز است با همین هدف تبیین می‏کند می‏ فرماید: فَرَضَ اللَّهُ الْإِیمَانَ تَطْهِیراً مِنَ الشِّرْکِ وَ الصَّلَاهَ تَنْزِیهاً عَنِ الْکِبْر...[33] " خداوند ایمان را برای پاکسازی انسانها از شرک واجب کرده است و نماز را برای پاکسازی از کبر". [34]

      پی نوشت ها

      [1] . هود آیه 114

      [2] . مستدرک‏الوسائل ج 3 ص39 (إِنَّ عَلِیّاً ع أَقْبَلَ عَلَی النَّاسِ فَقَالَ أَیَّهُ آیَهٍ فِی کِتَابِ اللَّهِ أَرْجَی عِنْدَکُم‏...)

      [3] . تفسیر نمونه ج 9 ص 271 با تخلیص

      [4] . تهذیب‏الأحکام ج2 ص237،باب12 فضل الصلاه و المفروض منها

      [5] . مستدرک‏الوسائل ج3 ص91 ،باب 29 [6] . مومنون 1و2 [7] . .اعلی :14و15

      [8] . مریم :59

      [9] . تسنیم ج 4 ص 113 -114ذیل آیه 43 بقره با تصرف و اضافه

      [10] - نماز (انسان را) از زشتیها و گناه بازمی‏دارد،«عنکبوت:45»

      [11] - تسنیم ج 11 صفحه 471 تا 474با تلخیص

      [12] - من لا یحضره الفقیه، ج1، ص137؛ وسائل الشیعه، ج4، ص29.

      [13] - تسنیم ج 11 ص 484

      [14] - الکافی، ج3، ص269.

      [15] - قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِذَا قَامَ الْعَبْدُ الْمُؤْمِنُ فِی صَلَاتِهِ نَظَرَ اللَّهُ إِلَیْهِ أَوْ قَالَ أَقْبَلَ اللَّهُ عَلَیْهِ حَتَّی یَنْصَرِفَ وَ أَظَلَّتْهُ الرَّحْمَهُ مِنْ فَوْقِ رَأْسِهِ إِلَی أُفُقِ السَّمَاءِ وَ الْمَلَائِکَهُ تَحُفُّهُ مِنْ حَوْلِهِ إِلَی أُفُقِ السَّمَاءِ وَ وَکَّلَ اللَّهُ بِهِ مَلَکاً قَائِماً عَلَی رَأْسِهِ یَقُولُ لَهُ أَیُّهَا الْمُصَلِّی لَوْ تَعْلَمُ مَنْ یَنْظُرُ إِلَیْکَ وَ مَنْ تُنَاجِی مَا الْتَفَتَّ وَ لَا زِلْتَ مِنْ مَوْضِعِکَ أَبَداً «الکافی، ج3، ص265»

      [16] - تسنیم ج 11 ص 485

      [17] . الفقیه ج1ص 208 باب فضل الصلاه

      [18] - نهج‏البلاغه، خطبه 199، از رسول اکرم‏صلی الله علیه و آله و سلم

      [19] - سوره جن، آیه 15. حکمت عبادات صفحه 113

      [20] -سوره عنکبوت آیه 45 ،حکمت عبادات ،آیت الله جوادی آملی ص 112و113

      [21] . بحار الانوار ، علامه مجلسی ،موسسه الوفاء بیروت سال 1404 ق ، ج 79 ص 319 باب 5

      [22] . عن أبی أمامه قال بینما رسول الله ص فی المسجد و نحن قعود معه إذ جاءه رجل فقال یا رسول الله إنی أصبت حدا فأقمه علی فقال هل شهدت الصلاه معنا قال نعم یا رسول الله قال فإن الله قد غفر لک حدک أو قال ذنبک‏ مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏5، ص: 307ذیل آیه 114 هود.

      [23] - عن الحرث عن علی بن أبی طالب (ع) قال کنا مع رسول الله ص فی المسجد ننتظر الصلاه فقام رجل فقال یا رسول الله إنی أصبت ذنبا فأعرض عنه فلما قضی النبی ص الصلاه قام الرجل فأعاد القول فقال النبی ص أ لیس قد صلیت معنا هذه الصلاه و أحسنت لها الطهور قال بلی قال فإنها کفاره ذنبک‏( مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏5، ص: 307 ذیل آیه 114 سوره هود انتشارات ناصر خسرو،مکان چاپ: تهران‏،سال چاپ: 1372 ش‏،نوبت چاپ: سوم‏،تحقیق: با مقدمه محمد جواد بلاغی) * تفسیر نمونه آیت الله مکارم ، دارالکتب الاسلامیه تهران 1374 ش ، ج 9 ص 268)

      [24] . مسترک الوسائل ج3 ص 12

      [25] . عنکبوت آیه 45

      [26] . تفسیر نمونه ج 16 ص 284

      [27] . مستدرک الوسائل ج 17 ص 57

      [28] . بحار الانوار ج 84ص 318

      [29] . تفسیر نمونه ج 16 ص 293

      [30] . تفسیر نمونه ج 16 ص 290و 291

      [31] . طه آیه 14

      [32] . تفسیر نمونه، ج‏13، ص: 175

      [33] .نهج البلاغه کلمات قصار 252

      [34] . تفسیر نمونه ج 16ص291

      نام:
      پست الکترونیک:
      شرح نظر:
      کد امنیتی:
       

ستاد خبری مرکز حراست وزارتخانه

88846668

آدرس :

تهران، خیابان کریمخان، خیابان استاد نجات الهی، خیابان سمیه، نبش کوچه پورموسی، وزارت صنعت، معدن و تجارت

کد پستی :

1599691379

تلفن :

81771-81761

پست الکترونیک :

info@mimt.gov.ir

مجموع بازدیدها : 233,746,588
تعداد بازدید امروز : 29,163
تعداد بازدید دیروز : 41,871
تعداد بازدید هفته : 150,986
تعداد بازدید این ماه : 228,189
آخرین به روزرسانی : 1399/03/06 16:12

کلیه حقوق متعلق به وزارت صنعت، معدن و تجارت می باشد.